YERSİZYURTSUZ - GÜVEN TUNÇ - SONBAHARDA KÖREBE

oluyordu. Kenara çekmeye kalksa, adam kaçıp gitmediyse dikkatini çekerim korkusuyla masaya iyice abandı. İşte oradaydı. Hiçbir şey olmamış gibi rahat oturuyordu. Hiçbir şeyi sallamadan sigarasını tüttürüyordu. Elinde bir bardak da vardı. Çay mı içiyordu şimdi? Bu rehavet nereden geliyordu bu adama? Başını çevirip kendini görebilirmiş gibi yana çekildi ve geri geri salona kadar gitti.

Kimsin be adam? Nereden çıkıp geldin? Babanın çiftliği mi burası yayılıyorsun. Sen korkmuyorsan ben hiç korkmam hıyar. Aklın sıra beni korkutacaksan hiç önermem. Manyak da olsan sapık da olsan vız gelir. Görürsün sen, bak görürsün. Seni kaçırtmazsam bana da Roza demesinler. Yaptığına pişman edeceğim seni.

Geçici olarak yeniden düzenlediği eski odasına girdi, bulduğu bir pantolonla bol bir tişörtü aceleyle sırtına geçirdi. Vazgeçti soyundu. Geceliğini giyindi. Bir pisliğe mi pabuç bırakacaktı? Ondan mı korkacaktı. O korksun Roza'dan. Şalı alacaktı her ihtimale karşılık. Mutfağa geldi. Işığı inadına yaktı. Ortalığı üstün körü toplayıp, hepsini bulaşık makinesine tıkıştırdı. Taşıra taşıra bir kahve yaptı. Keyif kahvesi olmayacaktı artık bu. Fincanı lavabonun içine foş diye doldurup aynı telaşla kaptığı gibi kendini balkona attı.

Otursam mı acaba? Oturursan bu adam saldırınca ne yapacaksın kız Roza? Bir dakika, kalkayım da öyle boğuşalım mı diyeceksin. Ayakta da kahve mi içilir ? Kim inanır ayakta kahve içip keyif yaptığına. Işığı da yaktın ayna gibi. Karşı balkonlardaki adamlar anatomini mi görsün akşam akşam. Otur Roza, otur. Adam bir şey yapacaksa bile şimdi yapmaya niyetli değil. Baksana kılı bile kımıldamıyor. Hem basarsın çığlığı, karşıdakiler ne güne duruyor? Bir insanlık yaparlar herhalde.

Tabureyi çekip oturduğunda yorulmuş olduğunu anladı. Bayağı yorulmuştu. Keşke kahveyi biraz daha özenli yapmış olsaydı. Biraz daha şekerli. Çıt çıkmıyordu adamdan. Onun arkasındaki mutfağın ışığı da yanıyordu. Ne hakla Aliye Annenin evine girmişti bu adam? Ne hakla mutfaklarını, balkonu kullanıyordu? Evin anahtarı da onlardaydı. Kapıyı mı zorlayıp girmişti ? Boş olduğunu anlayıp da yerleşmeye kalkan serserilerden miydi yoksa? Sesini bulup da, bir türlü içinden geçenleri soramadı. Adamın ara ara dönüp bakmasına da bir şey diyemedi.

Korkak Roza, korkak Roza.

İkinci sigarasını yakıyordu ki adamın toparlandığını anlayıp göz ucuyla süzdü. Adam bardağını, küllüğünü, çakmağı ve paketi koyduğu tepsiyle doğrulup içeri girdi. Kapıyı kapattı.

Ay! Haspam. Gir, gir. Kendi evine girer gibi gir. Neredeyse bana soracak adam burada ne yapıyorsan diye? Çıldıracağım ya. Ah be Roza, benzetemedin şunu bir. Füsun olacaktı da görecekti gününü .

Sadece burada, bu mahallede Roza oluyordu Füsun. Burada, çocukluk mahallesinde, çocukluk evinde, Roza'dan başka bir şey de olamıyordu zaten. Bu mahalle Roza'yı biliyordu yalnızca, Füsun'u değil. Roza olunca da on beş yaşına dönüyordu sanki. O yaşındaki kadar neşeli ve parlak olamasa da, atak. Füsun sertti, kararlı , başarılı. Tuttuğu işi koparan. Kalıpçı. Roza öyle miydi ya? Sevecen sıcak tatlı. Gülen, gülümseyen, güldüren. Aslında, belki de, gençlikle, orta yaşlılık arasındaki farktı Füsun ile Roza arasındaki.

Kalk yat Rozacığım. Kalk yat.

Mutfak kapısını sıkı sıkı kilitleyip, arkasına da kilitle, kapıyla oynanırsa ses olup kendini uyarsın diye boş su damacasını yerleştirdi. Yattı ama sabaha kadar bir dalıp bir uyanıp durdu. Her seste uyandı. Her sessizlikte yeniden uyudu

Sabah ilk işi, balkona çıkıp bakmak oldu. Her şey normal görünüyordu. Annesine de, yürüyüş dönüşü uğrayıp onlara kahvaltıda yarenlik eden Gülten'e de bir şey söylemedi. İnsanları huzursuz etmenin alemi yoktu. Sağ olsun televizyonlar o işi her gün yapıyorlardı zaten. Kadınlar da izlediklerini bire bin katarak anlatıp, birbirlerini korkutmaktan zevk alıyorlardı sanki. Gülten bile öyle olmuştu.

Bu kız niye gitmedi ki buralardan? Kadriyeler bile gitti en sonunda da o gitmedi.
Aramızda da en iyi okuyan o oldu. Sen iktisadı dereceyle bitir. Fakülte, hocalar ısrarla istesin, bankalar istesin, bunlara kulak asmayıp koşa koşa belediye müfettişliğine gir. Gidemedi belki de. Annesiyle babasının, Hollanda'dan, o kadar ayrılık yıllarından sonra ona gel bile demeden, doğrudan köye yerleşmelerini anlayamadı. Nenesiyle kendisine ana baba sevgisi, ilgisi niyetiyle alınmış evi bırakamadı belki. Belki hayatta onu en çok sevdiğini bildiği nenesini bırakamadı. Belki babası gurbette olan ailelerin yoğunlukta olduğu mahalleyi. Esma Nine ölüp gittiğinde bile bırakamadı. Mustafa Salih, Gülteni ne kadar sevmişti oysa. Sırf evinden ayrılmamak için koca bir aşkı yıktın gittin be kızım. Gidip bu uyuzu buldun.

Gülten kalkınca, annesi sofrayı toplarken o da elektrik süpürgesini çalıştırdı. Gün boyu balkona her çıktığında adamı hatırladı ama akşamki varlığına ait pek bir şey bulamadı. Belleğinin oynadığı bir oyun olamazdı. Ama cesaret edip de ne diğer yana geçebildi ne perdeden içeri bakabildi. İçerdeyse ve onu görürse mahcup olacağını biliyordu.

Aptal Roza, o mahcup olsun. Kibarlığından başınıza bir şey gelirse görürsün o zaman.

Balkonun sadece kendilerine ait bölümü - ki ilk kez bu balkonu bizim yan onların yan diye bir kavramla düşünüyordu - alelacele yıkadı. Alış verişe kapıcıyı gönderdi. Annesi yıkandı. Kendisi banyoya girerken annesine çaktırmadan mutfak kapısını kilitleyip çıkınca açtı. Diğer zamanlarda balkon kapısını açık tutmasına karşın sigaralarını dışarıda değil mutfakta içti. Buna da sinirlendi.

Bu mahalleyi bile bozdular ya, aşk olsun şu yönetenlere. Bu kadar yoksulluk olursa hırsızı da sapığı da katili de oluyor işte. Şu araştırmanın sonuçlarını bir değerlendirip basamadın gitti kızım be. Dizüstünü buraya mı getirseydim? Ne olacak? Boş kalınca biraz bakardım bari. Çok uzaklaştım her şeyden. Çok. Koptum. Özgür olayım diye emekli oldun. Al sana özgürlük. Bir iki arkadaşın iki üç öğrencinden başka arayanın soranın bile yok. Maillere de baktığım yok kaç zamandır. Kapatmasalar bari.

Akşamüzeri Rasim'le karısı gelip, amcasının mangal partisine götürdü. Giyinmiş bekliyorlardı zaten. Halit Amca, yılda bir kez tüm sülalesini, çiftliğinin bahçesinde toplardı böyle. Akrabalarına düşkündü adamcağız. Normal zamanda kimsenin kimseye ziyarete gitmeyeceğini bildiğinden eğlenceli bahanelerle bir araya getirirdi onları. Füsun'un iyi içici olduğunu bildiğinden de arabasıyla gelmesine fırsat vermez, mutlaka oğlanı gönderirdi. Çıkarlarken her yanı sıkı sıkı kilitledi. Annesi bu davranışını çok beğendi. Aferim kızım. Bak, içim daha rahat gidiyorum şimdi. Dünya hali bu. Hırlısı var hırsızı var. Kapını kilitle komşunu hırsız tutma. Tedbirli olmakta fayda var.

Anacığım biliyor mu yoksa? Anlayıp da bana çaktırmamış olabilir mi? Yok canım, her zamanki hali. Her yan kilitlensin her yan demirlensin istiyor. Kendinden çok benim için endişeleniyor kadın. Kaç yaşında olursan ol, gözlerinde hiç büyümüyorsun.

Dönüşte, Rasimler yukarı çıkıp bir şey içmek istemedi. Onlar da anladılar. Çağla, arabada uyumuş kalmıştı çocuk.

Eve girince her yanı açtı. Annesi, yıkanmak istemeyip odasına gitti. İki gündür geç yatıyordu kadıncağız. Ama o, bir duş almadan yapamayacaktı. Hem terlemişti hem mangalın kokusu üzerine sinmişti sanki. Bunalmıştı. Duştan sonra kendini balkona dar attı. Tam oturmuştu ki, varlığını hissetti. Hani eve gelir gelmez, adamın orada olup olmadığını kontrol edecekti? İçki, kafasını fena bulandırmış olmalıydı. Gafil avlanmış, onu unutup, her zamanki gibi ışığı yakmadan çıkmıştı bir de. Adamın olduğu tarafın da mutfağın da yanmıyordu. Karanlıkta şüpheli bir adamla nerdeyse baş başa oturuyordu? Bir an nefesini sıkıştı. Olamazdı ya? Bu kadar salak olabilir miydi? Tamam, Roza pek korkak sayılmazdı ama annesini riske sokuyordu. Füsun, asla böyle bir riske girmezdi. Roza olmak, onu aldırmaz yapmış olmalıydı.

Yaşlı bu be? Bayağı yaşlı? Saçı başı dökülmüş bunun. Boşuna tedirgin oluyorum ama kim bu yahu? Şekerim, bir de görgülü davranıp gömlek pantolonla çıkmış. Hiç heveslenme canım. Burası benim balkonum ve istediğim gibi çıkarım. Sen kim oluyorsun ki seni ciddiye alıp da çekineyim? Ne bakıyorsun? Açıkta bir şey mi var? Ay bunun gömleği da fosforlu mu ne? Komik adam. Nasıl bunalıyordur onun içinde şimdi? Oh olsun sana , daha beter ol inşallah.

Dün akşamki kızgınlığı pek kalmamıştı. Adam sanki kırk yıldır orada otururmuş gibi aldırmaz görünerek, sodasını yudum yudum içti. Kapıyı, her zaman kapatırmış gibi kapatıp gidip yattı. Herkesle çok rahat iletişim kurma becerisine özenilen biri olarak, neden ağzını açıp da, "Sen kimsin? Burada ne arıyorsun?" gibi iki basit soruyu soramadığını anlayamamasıyla bir parça huzursuz uyudu ama uyudu. Sabah annesinden erken kalktı.

Tamam, kaynatalım. Ama iki gün dinlen de öyle. Yorgunluğun geçsin, tansiyonun düzelsin. Şeftalinin zamanı öyle çabuk geçmez ki. Peki. Bari bu sıcakta çıkma da ben gidip alayım. Vallahi iyisini alırım. Bak yemin ediyorum. Beğenmezsen gidip değiştireceğim. Söz. Ya anne, bu yaşımda bana böyle davranıyorsun ya, aşk olsun sana.

Manava giderken yolun karşısına geçip evin olduğu cepheye, uzaktan şöyle bir baktı. Perdeleri çekiliydi. Beyefendi uyuyordu daha. İşi gücü olan biri miydi ki, bu saatte ayakta olsun.

Çok mu müdahale ediyorum ben bu kadının hayatına? Onu sıkıyor muyum acaba? Kendine göre oluşturduğu düzenini mi bozuyorum? Canım annem. Hiç ses çıkarmaz ki evlatlarına.

Bütün sabah reçelle, yemekle, evle uğraştılar. Bir ara hırsla, kararlılıkla çıkıp balkonları yıkadı. Perdeler açılmıştı ama içeride hayat belirtisi yoktu. İnsan gündüz daha cesaretli oluyordu. Kapının koluna asıldı. Kilitliydi. Kudurdu.

Adama bak ya. Kimin malını kimden koruyorsun sen.? Aptal şey. Aptal. Salak. Akşam sorarım ben sana. Akşam balkonda ol da bak?

Akşam üstü, halası çıktı geldi. Bu kadının da başı çocuklarıyla hiç hoş olmamıştı. Hepsi evlenip gitmişler, çoluk çocuğa karışmışlar, sana ne nasıl yaşadıklarından? Yazlığı neden Güneyde değil de Ege'de almışlarmış? Ege pahalıymış. Bir ara annesinin bile bunaldığını hissetti. Neyse ki erken yattılar. Dırdır dırdır bitkin düşüyordu tabi. Annesini de yormuştu. Kalan her işi özenle tamamladı. Altını kapatmadığı çaydanlıktan doldurduğu bir bardak çayla paketi alıp balkona çıktı. Oradaydı hazretleri. Utanmadan demleniyordu da.

Oh sefanız olsun. Rakı iyi gidiyor olmalı. Yarasın. Dansöz de çağıralım İsterseniz? Fasıl da fena olmazdı bu ortama. Hey be, alemin kralı buradaymış da haberimiz yokmuş. Oh. İç iç ,buzlu buzlu iyi gidiyor olmalı. Şu çayım bitsin de gör sen. Bak polisten laf açınca nasıl bozacağım façanı. Yüzünün alacağı rengi görmek isterdim.

- Bir bardak ister misiniz?

Bana mı diyor bu? Bana mı dedi?

- Özür dilerim bayan, size bir bardak ikram edebilir miyim ?

Beyni tamamen durmuştu. Ne o yana doğru bakıyor ne adama onu duyduğunu hissettiriyordu? İçi tamamen boşalmıştı sanki. Donup kalmıştı. Adamın, yarı dolu bir tabakla, sulandırılmış bir bardak rakıyı zeminden önüne doğru itmesini de yabancı bir şeymiş gibi seyretti. Kendinin, bir başkasıymış gibi boş çay bardağını yere koyup rakıya uzandığını görünce tüm kontrolünü kaybettiğini anladı. Ne şaşırdı ne telaşa kapıldı. Olduğu gibi kabullendi ama yaşarmış gibi değil de izlermiş gibi kabullendi. Bir yudum aldı. Uzatılan çatalla peçeteye de itiraz etmedi. Öylesine tabağın kenarına yerleştirdi. Aklını başına toplamaya çalışması gerekiyordu. Uzaklara bakar gibi görünüp içini tarayan gözleri, içinde kocaman ve sessiz boşluktan başka bir şeye rastlamıyordu. Bir yudum daha içti. Bir koca yudum daha. Bir daha

Roza, Roza, Roza kaç.

Ayağa fırladı. Adam da doğruldu. Karanlıkta karşı karşıya duruyorlardı. Adamın, yanağına doğru uzanan elini, ağır çekim izliyordu. El yüzüne ulaştı, dokundu ve gözünden akan yaşı yumuşakça sildi. Hava sıcaktı, eli sıcaktı, o üşüyordu. Şalı aradı. Bir türlü omzundaki şalın iki ucunu bir araya getiremeden içeri girip, kapıyı incitmeden kapattı. Ağır adımlarla odasına gitti. Örtünün üzerine uzandı.

Sersem sepelek uyandı. Kahvaltıdan sonra Gülten'le çarşıya çıkıp indirimli satışlardan, annesiyle kendisine birkaç bir şey aldı. Halasını eksik bırakmayıp ona da bir eşarp sardırdı. Yeni çıkan kitaplara baktılar. Otoparkçıyla tartıştılar. Bir kebapçıdan evdekilere de yaptırıp döndüler. Halayla anne, hasta bir akrabalarını ziyarete gidince o da salondaki kanepeye uzanıp kitaplara şöyle bir baktı. Bakarken kestirdi. Zilin çalmasıyla uyandı. Hala orada kalmış, annesini de evin kızı bırakmıştı. İkisinin de karnı tok gibiydi. Meyve yiyip kalktılar. Annesinin başucuna süt bıraktı. Gelip televizyonun karşısına kuruldu. Filmi beğenmezse okuyacak bir şeyler vardı. Bir iki arkadaşına telefon etti. Çerez ve kahkahalar eşliğinde filmi bitirdi. Vakit gece yarısını geçmişti. Yatakta birkaç sayfa okurdu belki. Kapısını örtmeye mutfağa gitti.

Yok. Gitmiş midir? Boşuna mı içerilere tıktım kendimi?

Ertesi gün laf arasında, annesinin ağzını aradı. Aliye Annenin evine gelen giden oluyor muydu hiç? Böyle boş boş duracak mıydı ev? Hulusi Amca, ona çocuk veremeyen karısına hiç dönmemişti de evi de mi gözden çıkarmıştı? Cevabını aldı. Kader işte. Hulusi Bey hiç gelmemişti de daha ilk gittiği yılda bir Alman kadından yaptığı oğlu evvelki yıl çıkıp gelmişti. Arada bir de gelip kalıyordu. O da üniversite hocasıydı. İyi çocuktu Reşat. Kendi halindeydi. Kimseye bir zararı olmuyordu. Biraz çekingendi. Türkçe'yi de bizim gibi konuşuyordu.

Aptal Roza. Hiç aklına gelmedi değil mi? Ay! ne kötü davrandın adama. Görgüsüz, terbiyesiz Roza. Paranoyak kadın. Ya yaptıklarına alınıp gittiyse adamcağız? Ne ayıp ya. Annene yaptıklarını söyleyip de üzme kadını bari. Tüh ya.

Gitmiştir bu. Gitmiştir. Boşuna balkonu temizleyip de kendini bağışlatmaya çalışma. Gitmiş işte.

Öf! Bu sıcak da insanı öldürecek yani. Güneş batalı kaç zaman oldu bana mısın demiyor. Esmiyor bir türlü esmiyor. Çay da ferahlatmıyor. Yağacak mı acaba? Bulutlar dolmuş. Yıldızlar görünmüyor.

-İyi akşamlar.

- İyi akşamlar.

- Ne sıcak var değil mi?

- Acayip bir hava var. Çay içer misiniz? İyi geliyor. İnsanı serinletiyor.

içindekiler

O GÜZEL BAŞINI GÖĞSÜME YASLA*

"Bu öykü, gerçekleşmesinden korktuğum bir hayalin ürünüdür"

O günün akşama dönüşünde bile bir tuhaflık olduğunu hiç anlamamışım. Ben anlamasam Fellini anlardı. Ne de olsa sosyoloji okumuştu. O da anlamadı. Anlasak, yapacak bir şeyimiz olur muydu bilemiyorum? Ama anlayamadık işte.

O gün hiç gelen olmamıştı. Anlamalıydık.
Babil Fahişesi gün dönerken yolun başından görünmemişti. Anlamalıydım.
Süzüle süzüle önümüzden geçmemişti. Herkese göstere göstere, yüzüme uzun uzun bakıp beni ayaz gecelerin koynuna tek başıma terk edip gitmemişti.

Güneş, kızıl ışıklarını kısa bir müddet için bırakarak kendini gizledi ve ansızın çekip gitti. Şaşırdık. Günün kesat olarak sonlanışıyla birdenbire yüz yüze gelmekten irkildik. Ve ben, onu görmeden kapanan bir günü günden saymadığımdan, kederin gelip de sıkıntıma eklenmesine itiraz edemedim.

Akşam olmuştu işte.
Seçilemediğimiz günlerin sık yaşanan korkulu düşü.
İlk kez, hiç gelen olmadığı için bir büyük kabus gerçek olmuştu.

İstemeye istemeye toparlanmaya başladık. Kimsenin gitmeye cesareti yoktu. "Ya bir gelen olursa," umudu değildi bizi bekleten. Hava karardıktan sonra buraya girmeye kimsenin façasının sıkmayacağını bal gibi biliyorduk. Günü, böyle eli boş, omuzları düşük sonlandırmaktı içimizi sinsi sinsi kanatan. Öylesine ince bir pamuk ipliği bağlıyordu ki çoğumuzu hayata, sabah, "Bir intihar daha, " duyurusuyla uyanmak istemiyordum.

Bu günlerde de, kadınlar, gençler bir yana daha çok çocuklar bu yola başvuruyordu ? Ya bir yerlerde kendilerini bıçaklatıyor ya kendi aralarında kavgalarda parçalatıyorlardı. Hiçbir şey bulamazlarsa atıveriyorlardı aşağıya çok katlı metruk binaların birinden. Her şeyi kanıksadığımız gibi bunu da kanıksar mıydık ki? Buna alışmak istemiyordum. Ne yapacağımı da bilemiyordum? Son günlerde yaşananları düşündükçe keşke annem yanımda olsaydı da sorabilseydim bile diyemiyordum... İşte olan olmuş, en sonunda hiç iş olmadan da kapatabilmiştik.

Oyalanacak bir şeyler arardık. Kimi bir sigara yaktı kimi inanırmış, umut varmış gibi yeni kurulan partinin genç, atak, dinamik patronundan söz açmaya çalıştı, kimi zaten üç beş tane kalmış olan ve kullanılamadığı için kirlenmeyen iş malzemelerini temizlermiş gibi yaptı. Kimi ise bir geleni olacakmış gibi bekleme pozlarına girdi. Ama tüm çabaları beyhude kılan bir şey vardı havada. Bu da, son zamanlarda çok sık oluyordu.

Sahiden o gün de hiç gelen olmamıştı. Tek kişi bile gelememişti. Tek kişi bile, bir günlüğüne hatta birkaç saatliğine bir işe gidememişti. Nerede, eskinin bir gelişte otuz kırk demeden, en az